Zelfontdekkend leren in het klim & klauter parcours
Blog Zelfontdekkend leren

Blog Zelfontdekkend leren

Zelfontdekkend leren in het klim & klauter parcours

Door Bart Poot

Voordat de Monkey Moves lessen beginnen, lopen (lees rennen) de apekoppen vaak al door de gymzaal heen. Even kijken wat de meester allemaal heeft klaargezet. En juist dat is het moment dat ik me nog wekelijks verbaas hoe vernuftig en vindingrijk de apekoppen zijn. Een bank waar ik van tevoren over had bedacht dat ze daar vooruit overheen zouden lopen; zie je ze ineens al kruipend overheen gaan.

Zelf ontdekkend leren, dat is waar de apekoppen op dat moment mee bezig zijn. En juist deze manier van actief leren, zorgt ervoor dat wat er geleerd wordt, beter wordt onthouden.

Regelmatig krijg ik na een les de opmerking van ouders hoe ik dit (wijzend naar het opgebouwde parcours) zo bedacht heb. In dit blog neem ik je mee waarom onze parcours zo opgebouwd zijn, als ze opgebouwd zijn.

 

De uitdaging voor elke docent

Voor ons als docenten is het elke les weer een uitdaging om de zaal zo op te bouwen, dat iedere apekop voldoende uitgedaagd wordt op zijn eigen niveau, terwijl de veiligheid ook gewaarborgd blijft.

Het parcours bevat altijd elementen die gelinkt zijn aan de kernvaardigheden van de les. Zo zal je bij een judoles, waar balans houden heel belangrijk is, altijd balanceer onderdelen terugvinden in het parcours.

Regelmatig werken we in de lessen met partnerbandjes. Twee apekoppen zijn aan elkaar verbonden door middel van een elastiek partnerbandje. De opdracht is dan om samen over het parcours te gaan, waarbij ze niet los mogen raken van elkaar. Dit vergt creativiteit en oplossend vermogen van de apekoppen. Want hoe klim je door een wandrek heen terwijl je met je handen aan elkaar bent vastgebonden? Eerst vragen ze dan: “Meester, hoe moeten wij hier nu omhoog en doorheen klimmen?“ Mijn antwoord: “Geen idee hoe jullie dat gaan doen, dat gaan jullie samen ontdekken.”

Het exploratief bezig zijn en zelf een “probleem” oplossen, brengt de apekoppen letterlijk en figuurlijk verder. Want geloof me, kinderen vinden hier de leukste en creatiefste oplossingen voor.

Nu denk je misschien, laten wij de apekoppen de hele les zelf ontdekken? Nou echt niet!

Voor ons als Monkey Moves docenten is het de kunst om de balans te vinden tussen het ongestructureerd laten spelen – dat nodig blijkt voor de motivatie en creativiteit – en het doelbewust doceren voor het maken van gerichte verbetering van de ontwikkeling. Juist de combinatie tussen deze vormen, maakt een Monkey Moves les uniek!

Na de start van de les met een warming-up dansje en spel, wordt het parcours zelf ontdekt. Dat is het moment voor de docent om goed op te letten welke motorische vaardigheden de apekoppen exploreren, en welke onderdelen anders gebruikt worden als vooraf bedacht.

 

Veranderende rol van de docent

Van ons als docenten wordt vaak verwacht dat wij gedetailleerde instructies geven wanneer de apekop afwijkt van het gewenste ‘ideale’ bewegingspatroon. Hoewel het geven van zulke gedetailleerde instructies op de korte termijn vaak effectief lijkt, kan dit het lange termijn leerproces alleen maar vertragen, omdat de apekop geen robuust en efficiënt bewegingspatroon ontwikkelt op een zelforganiserende manier. Dit wil niet zeggen dat wij helemaal geen instructies meer geven, en de apekoppen totaal vrij laten en maar hopen dat de apekop zelf een optimaal variabel bewegingspatroon ontdekt.

Hoe kunnen wij dat ene pilonnetje net anders neerzetten, zodat het kind uit zichzelf de vaardigheid op de juiste manier aanleert.

Integendeel, wij leren de apekoppen op een impliciete manier de vaardigheden aan, door het aanpassen van de taak, de omgeving en het individu, zodat de beoogde doelbeweging tot stand komt op een zelforganiserende manier.

 

De theorie achter onze klim & klauter parcours

De theorie achter onze klim & klauter parcours ligt in de dynamische systeem theorie. Traditioneel gezien worden (sport) vaardigheden vaak aangeleerd en verbeterd door middel van expliciete instructies en feedback die de sporter wijzen op een gewenst “ideaal” bewegingspatroon (ook wel traditioneel leren genoemd).

Een dynamisch systeem is een manier om te beschrijven hoe één toestand zich ontwikkelt tot een andere toestand in de loop van de tijd.

De afgelopen jaren is er echter steeds meer bewijs gekomen voor het idee dat er geen ideaal bewegingspatroon bestaat, maar dat iedere sporter voor het bereiken van een optimaal resultaat een zogeheten oplossingsruimte (een arsenaal aan variaties op een bewegingsoplossing) nodig heeft, waarin telkens andere bewegingspatronen tot stand komen.Variaties tussen uitvoeringen zijn noodzakelijk om het brein uit te dagen en effectief te leren. De reden hiervan is dat verschillende bewegingsuitvoeringen verschillende essentiële parameters van de beweging opleveren, die het brein uitdagen tot het vinden van een optimale oplossing (Schöllhorn, 1999). Kortom, de uitdaging voor het brein is gelegen in variatie. Deze manier van leren wordt differentieel leren genoemd.

Zo leren wij dribbelen met basketbal bijvoorbeeld ook over een bank en over een kast heen en leren we het schieten van een voetbal, niet alleen over de grond, maar ook vanaf een kast in een wandrek. Deze variaties op de vaardigheid dagen kinderen uit om oplossend gericht te onderzoeken. En juist daar ligt de sleutel tot succes. Via een zelforganiserend systeem ontwikkelt het individu een “nieuwe oplossing” in de veranderende omgeving. De taak blijft gelijk (de basketbaldribbel of het schieten van een voetbal). Belangrijk hierin is wel dat de doelbewegingen (in dit voorbeeld de basketbal dribbel en de voetbal pass) en de variaties (uitvoering over de bank heen en vanaf een kast) voldoende overlap met elkaar hebben en binnen de belevingswereld van de apekop passen.

 

Positieve effecten van zelfontdekkend leren

Er zijn 3 positieve effecten te koppelen aan zelfontdekkend leren, namelijk:

  1. De taak of vaardigheid die wordt geleerd, wordt beter onthouden;
  2. In plaats van extrinsiek gemotiveerd te moeten worden om te leren, word je intrinsiek gemotiveerd. Je bent immers zelf exploratief bezig;
  3. Door het zelf ontdekken, worden zogenoemde transfers bevorderd. Dit houdt in dat de vaardigheid die geleerd is, ook toegepast kan worden in een andere situatie. Een koprol die in de gymzaal wordt geleerd, wordt thuis op de bank ook uitgevoerd.

 

Samenvattend

In elke Monkey Moves les vind je een uitdagend klim & klauter parcours. De apekoppen zullen hier op een zelfontdekkende manier doorheen gaan. Dit is het moment voor de docent om te identificeren welke vaardigheden door de apekoppen uit zichzelf zijn ontdekt, en welke vaardigheden nog gestuurd moeten worden. Wij anticiperen hierop door de spelregels (veranderende taak, veranderende omgeving of verandering binnen het individu) aan te passen, waardoor de doelbeweging op een zelforganiserende manier tot stand komt.

X